شرح فعالیت‌ها: 

می‌خواهیم بعضی از اساسی‌ترین متن‌های ژاک لکان روان‌کاو و فیلسوف فرانسوی را با هم بخوانیم. اگرچه جهت و مسیری که برای این دوره انتخاب کرده‌ایم عمدتاً به سمینار هفتم (اخلاق روان‌کاوی، ۱۹۶۰-۱۹۵۹) بر می‌گردد و مباحثی نظیر جایگاه و چیستی زبان، ناخودآگاه، امر مقدس، فتیشیسم، «چیز» (das Ding) و فرق‌ش با ابژه، ژوییسانس و دیگری بزرگ، سه‌گانه‌ی نمادین-خیالی-واقعی و طرز مفصل‌بندی درونی‌ش، مفهوم رانه و مشخصاً رانه‌ی مرگ فرویدی و غیره را در کانون توجه می‌نشاند، متن‌هایی که خواهیم خواند به‌هیچ‌وجه به سمینار هفتم محدود نمی‌شود بلکه خطابه‌ها و مقالاتی از سمینارهای سوم، چهارم، یازدهم، بیست‌ونهم، و البته «مکتوبات» را هم در بر می‌گیرد بلکه در پایان مسیر تصویری نسبتاً چندجانبه و درعین‌حال منسجم از تفکر لکان حاصل شود، تصویری که قادر باشد برای چرایی اقبال دوباره‌ی لکان در نظریه‌ی انتقادی امروز، و خصوصاً گره‌خوردن‌ش به ایدئالیسم آلمانی و فلسفه‌ی هگل، دلایل نظری-تاریخی فراهم بیاورد. به همین منظور هم، در کنار برنامه‌ی اصلی که متشکل از متون خود لکان است، اگر نه مطالعه دست‌کم تورّق چند کتاب مهم درباره‌ی لکان دورادور در برنامه‌ی کارمان خواهد بود.

گردانندگان: پویا ایمانی - روژین مازوجی

سیلابس پیشنهادی

Description:

Concerning the questions of colonialism and race, Hegel's literal stance was arguably deeply troubling even by the standards of his own age. In the Philosophy of Right, he treats European colonial expansion as the natural and necessary outgrowth of free market economy, arguing that when a society's internal market can no longer absorb its overproduction and its growing class of the poor, it is driven outward to found colonies and seek new markets and consumers overseas (§§246–248). He presents this as a structural necessity of modern economic life, without any serious reckoning with exploitation that colonization inflicted on colonized peoples. In the Lectures on the Philosophy of History, the problem deepens. Hegel speaks of sub‑Saharan Africans as lacking "self‑control," living in a state of "unbridledness," and therefore unable, in his view, to grasp any rational universal norms (LPH, 154). On this basis suggest that slavery, though unjust in itself, functioned as a moment of education for Africans and should therefore be abolished only gradually rather than immediately. (LPH,157)

Nevertheless, Hegel's philosophy exceeds his own verdicts. His famous master–slave dialectic, in which the enslaved consciousness achieves self-consciousness through labor and struggle, carries an emancipatory logic that some Black radical thinkers turned against Hegel's own Eurocentrism. In this reading group, we will focus on these readings—by thinkers such as Douglass, Du Bois, C. L. R. James, Fanon, and Davis—and examine how they relate Hegel's ideas of recognition, freedom, and self-consciousness to the concrete struggles of Black people against slavery and racism.

Moderator: Sina Rezaei

Hours: Saturdays 2 PM -3:30 PM ET

First Stage Date: Aug 1st – 29th

Syllabus:

Week 1 (08/01): General Introduction + Hegel and Colonialism 2025

Supplementary Readings: Hegel, Haiti, and Universal History 2009, “Where Did Hegel Go Wrong on Race?” 2024, “Hegel and Colonialism” 2017, ”With what must the philosophy of world history begin? On the racial basis of Hegel's eurocentrism” 2008. 

Week 2 (08/09): Hegel “Mastery and Servitude,” in the Phenomenology of Spirit (§§178-§§196)

Week 3 (08/16): Douglas: Narrative of the Life of Chs 6-7,10 My Bondage and My Freedom Ch 17, and “The Significance of Emancipation in the West Indies”. Caleb Bingham: “Dialogue between a Master and Slave”. Angela Davis: “Lectures on Liberation”.  

Week 4 (08/23): Du Bois: The Souls of Black Folk Ch.1, Black Reconstruction in America Ch.4. 

Week 5 (08/30): Fanon: Black Skin, White Masks Ch.7, The Wretched of the Earth Ch.1

شرح فعالیت‌ها: 

در فصل اول از مجموعه جلسات کتابخوانی مطالعات ایرانیان، هدف ما خوانش و بررسی چهار کتاب منتخب است که دیدگاه‌های مهم و متفاوتی درباره نظریه جنسیت و شکل‌گیری مفاهیم جنس و جنسیت در تاریخ معاصر ایران ارائه می‌دهند. 

این مجموعه با تمرکز بر رویکردهای انتقادی و میان‌رشته‌ای، تلاش دارد تا شرکت‌کنندگان را با بحث‌های نظری و تاریخی جدید در حوزه مطالعات جنسیت آشنا کند و امکان گفت‌وگوی عمیق‌تری درباره تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران فراهم سازد.

در این فصل، آثار دو پژوهشگر برجسته، افسانه نجم‌آبادی و سیما شاخسار، به عنوان متون اصلی انتخاب شده‌اند. هر دو نویسنده از چهره‌های مهم در حوزه مطالعات جنسیت و تاریخ ایران به شمار می‌روند و آثار آن‌ها نقش مهمی در توسعه این حوزه علمی داشته است. کتاب‌های منتخب آن‌ها با تمرکز بر مفاهیمی مانند جنسیت، بدن، هویت، مدرنیته، و سیاست، به بررسی چگونگی شکل‌گیری و تحول این مفاهیم در بستر تاریخی و اجتماعی ایران می‌پردازند.

این فصل شامل حدود ۳۶ جلسه خواهد بود (خوانش چهل صفحه برای هر جلسه) که در طی آن، هر کتاب به‌صورت دقیق و مرحله‌به‌مرحله مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. 

شرکت‌کنندگان فرصت خواهند داشت تا با خوانش انتقادی متون، درک عمیق‌تری از نظریه‌های جنسیت و کاربرد آن‌ها در تحلیل تاریخ ایران به دست آورند.

زمان جلسات: 

دوشنبه تا جمعه بعد از ساعت اداری به وقت شرق شمال آمریکا (بازه زمانی شش تا ده شب)

شرح فعالیت‌ها: 

تمرکز این حلقه، از یک‌سو، بر فهمِ نظام‌مندِ روش‌شناسیِ آدورنو است. روش‌شناسی‌ای که نه بیرون از نقد روشنگری، بلکه در متنِ مواجهه‌ی انتقادی او با عقلانیتِ روشنگرانه شکل گرفته است. از سوی دیگر، این حلقه می‌کوشد نسبتِ به‌ظاهر تنش‌آمیزِ میان نقد آدورنو از تعیّن‌بخشی مفاهیم و وفاداری او به ایده‌ی حقیقت را به‌مثابه یکی از گره‌گاه‌های اصلی اندیشه‌ی او پی بگیرد.

آشنایی نسبی با متون فلسفی، به‌ویژه در سنت ایده‌آلیسم آلمانی، برای شرکت در این حلقه ضروری است. متن‌خوانی کتاب دیالکتیک منفی به زبان انگلیسی انجام خواهد شد. زمان مورد نظر ما برای برگزاری خوانش جمعی دیالکتیک منفی روزهای دوشنبه هر هفته است. 

ساعت برگزاری: ۱۰ صبح به وقت ساحل غربی آمریکا ۱ بعد از ظهر به وقت ساحل شرقی آمریکا ۷ عصر به وقت اروپای مرکزی ۸:۳۰ شب به وقت ایران.

گرداننده‌ها: حنا رحیمی - روژین مازوجی

شرح فعالیت‌ها: 

در این حلقه‌ی مطالعاتی، قصد داریم به بحث درباره‌ی برخی از مهم‌ترین متون معرفت‌شناسی در سنت تحلیلی بپردازیم. حلقه در حداقل پنج جلسه برگزار خواهد شد و در هر جلسه یک یا چند متن کلاسیک را بررسی و درباره‌ی آن‌ها گفت‌وگو خواهیم کرد؛ متونی که معمولاً به عنوان مقدمه‌ای برای ورود به موضوعات اصلی معرفت‌شناسی در نظر گرفته می‌شوند. موضوعات اصلی جلسات شامل شکاکیت درباره‌ی جهان خارج، چیستی معرفت، چیستی توجیه، و برخی از منازعات مهم درباره‌ی ساختار معرفت و توجیه خواهد بود.

آشنایی قبلی با معرفت‌شناسی لازم نیست، اما انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان متون تعیین‌شده را پیش از هر جلسه بخوانند و آماده‌ی مشارکت در بحث باشند.

متون پیشنهادی:

[Skepticism about the External World]

Moore: “Proof of an External World” 

Putnam: “Brains in a Vat”

[Knowledge]

Gettier: “Is Justified True Belief Knowledge”

Nozick: “Philosophical Explanations – select passages” or “Knowledge and Skepticism”

Sosa: “How to Defeat Opposition to Moore?”

Zagzebski: “The inescapability of the Gettier problem”

[Justification]

Goldman: “What is Justified Belief?”

BonJour: “Externalist Theories of Empirical Knowledge” 

Feldman: “Reliability and Justification”

Feldman & Conee: “Internalism Defended” 

Feldman & Conee: “Evidentialism”

Goldman: “Internalism Exposed”

Vogel: “Reliabilism Leveled”

[Knowledge and Justification]

Sosa: “The Raft and the Pyramid”

Feldman: “Cartesian Foundationalism”

Feldman: “Coherentism”

شرح فعالیت‌ها: 

حلقه خوانش «تأثیر» یک حلقه مطالعاتی است که با هدف خواندن و بررسی کتاب The Effect: An Introduction to Research Design and Causality نوشته نیک هانتینگتون-کلاین تشکیل شده است. این کتاب یکی از منابع اصلی در حوزه استنتاج علّی (Causal Inference) و طراحی پژوهش است و به زبانی روشن و کاربردی مفاهیمی مانند نمودارهای علّی، متغیرهای ابزاری (Instrumental Variables)، تفاوت در اختلافات (Difference-in-Differences)، و رگرسیون انقطاعی (Regression Discontinuity) را توضیح می‌دهد.

این حلقه توسط انوشه معروضی و شادی سیدی اداره می‌شود و تمرکز بحث‌ها بر کاربردهای اقتصاد سلامت خواهد بود. افراد با تخصص‌های متفاوت از جمله اقتصاد، جامعه‌شناسی، اپیدمیولوژی و سایر علوم اجتماعی که به Causal Inference علاقه دارند نیز می‌توانند در این حلقه شرکت کنند. جلسات از اول ژوئن ۲۰۲۶ آغاز می‌شوند و هر دو هفته یک‌بار به مدت یک ساعت برگزار خواهند شد. روز و ساعت دقیق با توافق اعضا تعیین می‌گردد. تمام اعضا پیش از هر جلسه فصل‌های تعیین‌شده در سیلابس را مطالعه می‌کنند و در طول جلسه، مباحث خوانده‌شده با مشارکت همه اعضا بررسی می‌شود تا درک عمیق‌تری از موضوعات حاصل گردد.

تمام اعضا پیش از هر جلسه فصل‌های تعیین‌شده در سیلابس را مطالعه می‌کنند و در طول جلسه، مباحث خوانده‌شده با مشارکت همه اعضا بررسی می‌شود تا درک عمیق‌تری از موضوعات حاصل گردد.

پیش‌نیاز:

پیش‌نیاز شرکت، آشنایی با مباحث پایه آمار و احتمالات است.

گردانندگان: 

انوشه معروضی
شادی سیدی 

شرح فعالیت‌ها: 

در این حلقه‌ی مطالعاتی، به بررسی و بحث درباره‌ی آثار جدید در تاریخ فلسفه‌ی تحلیلی قرن بیستم می‌پردازیم. متون مورد مطالعه عمدتاً شامل مقالات پژوهشی منتشرشده در ژورنال‌های فلسفه و تاریخ خواهند بود. در ادامه فهرستی از منابع پیشنهادی ارائه شده است. ترجیح من این است که بر آثار اخیر با رویکردهای نوآورانه در تاریخ‌نگاری تمرکز کنیم، چراکه این آثار می‌توانند به ما در تأمل درباره‌ی نحوه‌ی نگارش تاریخ فلسفه‌ی تحلیلی کمک کنند. در عین حال، اگر اکثریت شرکت‌کنندگان جهت دیگری را ترجیح دهند، آماده‌ام معیار انتخاب فهرست مطالعاتی را بازنگری کنم. این حلقه برای کسانی طراحی شده است که مایل‌اند مهارت‌های خود را در نگارش تاریخ علم یا فلسفه تقویت کنند، فارغ از موضوع، دوره‌ی زمانی یا حوزه‌ی جغرافیایی مورد علاقه‌شان. این برنامه شامل شش جلسه خواهد بود، از جمله یک جلسه‌ی مقدماتی که در آن خود را معرفی می‌کنیم و درباره‌ی علایق‌مان صحبت خواهیم کرد. زمان‌بندی جلسات و لیست نهایی مقالاتی که مطالعه خواهد شد به‌صورت جمعی توسط اعضای گروه تعیین خواهند شد.

پیش‌نیاز:

تسلط به زبان انگلیسی برای مطالعه مقالات تاریخی-فلسفی، تحصیلات دانشگاهی مرتبط و علاقه‌مندی به پژوهش آکادمیک درباره موضوعات تاریخی یا فلسفی. 

گرداننده: 

سروش معروضی

شرح فعالیت‌ها: 

در این حلقه می‌خواهیم در کنار هم شاهنامه را بخوانیم، با نیم‌نگاهی به ریشه‌های این متن در اساطیر ایرانی و نیز تاثیر فرهنگ اسلامی در این متن، در زمان سرایش شاهنامه برای درک تفاوت دنیای توصیف شده در شاهنامه و دنیایی که ما در شاهنامه می‌یابیم.

تلاشی برای درست خوانی شاهنامه و فهم بهتر ابیات و در نهایت، لذت بردن از گنجینه‌ ادبیات فارسی و هم‌دلی و هم‌کلامی به زبان مادری (یا مألوف).

گرداننده: 

رضا یاسینی

تمرکز حلقه بر چه خواهد بود؟

خواندن متن

زمان برگزاری:

روزهای چهارشنبه هر هفته، ساعت ۲۰:۰۰ به وقت اروپای مرکزی، ۲۲:۳۰ به وقت تهران

گرداننده: خلیل مکرم

شرح فعالیت‌ها: 

ما در وضعیتی زندگی می‌کنیم که نه می‌توان آن را «بحرانِ موقت» دانست و نه «ثبات پایدار».

ایرانِ امروز فضایی خاکستری است:

اطلاعات ناقص، آینده نامطمئن، هزینه‌های بالای تصمیم، و تعارض دائمی میان بقا، اخلاق، رشد و مسئولیت اجتماعی.

در چنین شرایطی، بسیاری از ابزارهای کلاسیک تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و کنش فردی یا جمعی کارایی خود را از دست می‌دهند. نتیجه اغلب یا فلج تحلیلی است یا کنش‌های هیجانی پرهزینه.

این حلقه (بصورت کارگاه و با مشارکت چند کوچ و تسهیلگر) برای پر کردن همین خلأ شکل می‌گیرد.

هدف این حلقه : 

• افزایش دانش و مهارت های تصمیم گیری در شرایط پر ابهام، ایجاد فضایی امن و تحلیلی برای فهم، گفت‌وگو و هم‌اندیشی درباره تصمیم‌گیری و مدیریت تغییر در شرایط ابهام پایدار.

• افزایش وضوح در تصمیم‌های فردی و جمعی ( بعنوان مثال: کسب و کار؛ مهاجرت، تشکیل خانواده، فعالیت اجتماعی و ...)

• ارتقای کیفیت قضاوت در شرایط اطلاعات ناقص

• یادگیری از تجربه‌های زیسته در حوزه‌های مختلف

• ساخت زبان مشترک برای گفت‌وگو و هم افزایی درباره آینده‌های نامطمئن

• یادگیری و بهبود مهارت های مدیریت تغییر

• آشنایی با مدل های فکری، روش ها و چهارچوب های عملی برای مسئله یابی موثر و نوآوری

تمرکز حلقه بر چه خواهد بود؟

این حلقه بصورت کارگاه برگزار میشود

آیا عضویت در این حلقه پیش‌نیاز خاصی دارد؟

از همه دوستان که علاقه ، مهارت و دانش تسهیل گری، مربیگری و یا مدیریتی دارند صمیمانه دعوت به حضور و مشارکت  می شود.

گرداننده: روژین مازوجی

شرح فعالیت‌ها: 

این حلقه‌ی مطالعاتی هر دو هفته یک‌بار برگزار می‌شود و متن‌های اصلی به زبان انگلیسی خوانده خواهند شد. محور جلسات نخست کتاب Gender Trouble اثر جودیت باتلر است و پس از پایان آن، به خواندن اثر ? What is Sex ازآلنکا زوپانچیچ می‌پردازیم. این حلقه برای پژوهشگران و دانشجویانی که در زمینه‌های جنسیت، سکس، فمینیسم، نظریه‌ی کوییر فعالیت می‌کنند سودمند خواهد بود. از آنجا که هر دو متن از لحاظ مفهومی سنگین، فشرده و پیچیده هستند، آشنایی مقدماتی با نظریات روانکاوی و همین‌طور مبانی نقد جنسیت توصیه می‌شود.

هدف این حلقه نه صرفاً خواندن متن‌ها، بلکه بازکردن مفاهیم کلیدی، فهم سازوکارهای سوژه‌مندی، بررسی نسبت میان بدن، زبان، و هنجار، و مقایسه‌ی رویکرد پر‌فرماتیو باتلر و مفهوم سکس نزد زوپانچیچ است.

زمان تشکیل جلسات:  شنبه ها ۱۰-۱۱:۳۰ صبح به وقت ساحل غربی (آمریکا) / ۹:۳۰ تا ۱۱ شب به وقت ایران

زبان(های) اصلی گفتگو: فارسی و انگلیسی

فهرست خواندنی‌‌ها

گرداننده: حمید یاری

شرح فعالیت‌ها: 

سینمای موج نو ایران فارغ از تاثیرپذیری از جریانات سینمایی خارج کشور، از جمله موج نو فرانسه، خود را مدیون سینماگرانی چون فرخ غفاری، فروغ فرخزاد، ابراهیم گلستان، داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی و دیگران می‌داند. مهرجویی در میان اولین کارگردانانی بود که در تلاش برای بازنمایی تضادهای موجود در جامعه برآمد. وی همواره سعی داشت، با عبور از سینمای سطحی، تجاری و عامه‌پسند، دریچه ای نو برای بازنمایی واقعیت در سینمای ایران ارائه دهد که سرشار از استعاره، نمادگرایی و تأملات فلسفی باشد، که البته در این راه وام‌دار ادبیات مدرن ایران هم بود. مهرجویی با بهره‌گیری از زبان سینما (به تأثیر از فیلمسازانی چون رنوار) و درآمیختن واقع‌گرایی اجتماعی با نگاهی شاعرانه و فلسفی، توانست طبقات مختلف جامعه را به بازاندیشی در موقعیت تاریخی و فرهنگی خود فراخواند.

در این جلسات بیشتر تمرکز بر یادگیری استعاره‌ها، نمادها، ایماژها و تضادهای بین سنت و مدرنیته در جامعه ایرانی، و از نگاه فیلمسازاست. بنابراین، هر مخاطب محترمی که در تلاش است تا عمق بیشتری به مشاهداتش از سینمای مهرجویی بدهد (فارغ از تحصیلات و پیشینه)، می‌تواند در این جلسات شرکت کند. این جلسات آنلاین هستند و زبان سخنرانی آن‌ها فارسی می‌باشد. 

زمان تشکیل جلسات: دو هفته یک بار- یکشنبه ها ساعت ۱۹:۰۰ به وقت ایران / ۱۶:۳۰ به وقت اروپای مرکزی / ۱۰:۳۰ به وقت شرق آمریکا وکانادا / ۹:۳۰ به وقت ساسکاچوان

فهرست خواندنی‌ها

گرداننده: مهدی ابراهیم‌پور

شرح فعالیت‌ها: 

این حلقه به‌منظور گردهم‌آیی دانشجویان و دانش‌آموختگان فلسفه‌ی ایرانی تشکیل شده است. هدف از این حلقه، ایجاد بستری برای همکاری و همیاری در مسیر تحصیل، آموزش و پژوهش فلسفی است.

در این چارچوب، اعضا می‌توانند پژوهش‌های خود را—در هر مرحله‌ای از شکل‌گیری—با دیگر اعضا در میان بگذارند و از دیدگاه‌ها و بازخوردهای آنان بهره‌مند شوند. این امر می‌تواند از طریق برگزاری جلسه‌ی ارائه، یا به اشتراک‌گذاری متن اولیه‌ی مقاله یا پایان‌نامه انجام گیرد.

همچنین، اعضا می‌توانند تجربه‌ها و مهارت‌های خود در زمینه‌هایی چون خواندن و نوشتن متن فلسفی یا فرایند اپلای در رشته‌ی فلسفه را به‌صورت کارگاه آموزشی با دیگران به اشتراک بگذارند.

این حلقه برنامه‌ی ثابت و زمان‌بندی منظم ندارد و حضور در آن تعهد زمانی خاصی بر دوش اعضا نمی‌گذارد. هرگاه یکی از اعضا تمایل به ارائه، برگزاری کارگاه یا گفت‌وگوی گروهی داشته باشد، می‌تواند آن را با دیگر اعضا مطرح کرده و علاقه‌مندان را گرد آورد.

این حلقه ویژه‌ی دانشجویان و دانش‌آموختگان فلسفه است.